belgie1

Stand van Zaken

Hoewel de politieke participatie van vrouwen gestaag stijgt, is - ondanks de quotawetten - pariteit nog op geen enkel niveau bereikt.
Huidige stand van zaken*:

michel I

  • Europa (laatste verkiezing 2019):
    43% vrouwen in het Europees Parlement
  • Federaal (laatste verkiezing 2019):
    43% vrouwen in het Federaal Parlement
    --% vrouwen in de Federale regering 
  • Vlaanderen (laatste verkiezing 2019):
    47% vrouwen in het Vlaams Parlement
    --% vrouwen in de Vlaamse Regering
  • Brussel (laatste verkiezing 2019):
    45% Vrouwen in het Brussels Parlement
  • 38% Vrouwen in de Brusselse Regering
  • Provincies en Gemeenten (laatste verkiezing 2018):
    40% vrouwen in de provincieraden
    45% vrouwen in de stadsdistrictsraden
    38% vrouwelijke gemeenteraadsleden 
    34% vrouwelijke schepenen in 2012
    15% vrouwelijke burgemeesters in 2012 

*De cijfers hierboven geven de percentages weer meteen na afloop van de laatste verkiezingen (niet de actuele percentages, die mogelijks reeds aangepast zijn op basis van verschuivingen).

Mei 2019: opmars van de vrouwelijke parlementsleden

  • Op alle niveau's stijgt het percentages vrouwelijke verkozenen
  • De stijging is het sterkst wat betreft het Europees Parlement: het percentage vrouwen gaat er van 28,6% (2014) naar 42,8% (2019)
  • De rechtstreeks verkozen vrouwen in het Federaal Parlement stijgen naar 42,6%
  • Op Vlaams niveau krijgen we 46,7% vrouwen
  • Het verhaal in Brussel brengt ons 44,9% vrouwelijke verkozenen

Oktober 2018: v/m in de gemeenteraden

  • Gemeenteraden in Vlaanderen blijven overwegend mannenbastions. Slechts 24 van de 300 gemeenten kennen meer verkozen vrouwelijke gemeenteraadsleden dan mannen
  • 43 Vlaamse gemeenten tellen minder dan 30% vrouwelijke verkozenen
  • De Vlaamse provincieraden scoren beter, met een gemiddelde van 41% vrouwelijke verkozenen
  • Het gemiddeld aantal vrouwelijke verkozenen ligt in Vlaanderen op 38%
  • Het gemiddeld aantal vrouwelijke verkozenen voor Brussel is een pak veelbelovender: 49%

Juni 2014: 'de moeder aller' verkiezingen 2014

  • De verkiezingen van 2014 leverde 41% rechtstreeks verkozen vrouwen in de Federale kamer, 44% voor het Vlaamse Parlement, 42% voor de Brusselse kamer en 29% verkozen vrouwen voor het Europees Parlement.
  • Voor alle niveau's zien we hier een lichte stijging. Enkel het percentage verkozen vrouwen voor het Europees Parlement daalt van 35% in 2009 naar 29% in 2014.
  • Vlaanderen legt na afloop van de verkiezingen 2014 de beste papieren voor wat betreft de 50/50-verdeling. Met iets meer dan 44% komt het Vlaams Parlement het dichtst in de buurt van een evenwichtige sekseverdeling.

Januari 2013: benoemingen

  • Eind januari 2013 volgde de benoeming van de Vlaamse, Waalse en Brusselse burgemeesters. In Vlaanderen ging het om 39 vrouwelijke burgemeesters (wat neerkomt op 13%), in Wallonië was er sprake van 34 vrouwelijke burgemeesters (waardoor het totaal stijgt van 8% naar 12%). In Brussel zien we daarentegen een daling: waar er voorheen 3 van de 19 burgemeester vrouwen waren, is dat er nu nog 1.
  • In Vlaanderen gaat West-Vlaanderen op kop met 16% vrouwelijke burgemeesters. Vlaams-Brabant hinkt achterop met slechts 8%.
  • Opvallend is, volgens de actie 'Stem Vrouw', dat een meerderheid van vrouwelijke verkozenen in de gemeenteraad niet noodzakelijk tot een vrouwelijke burgemeester leidt. Van de 16 gemeenten met meer dan 50% vrouwelijke verkozenen, kregen er slechts 2 een vrouwelijke burgemeester.
  • Het aantal vrouwelijke verkozenen in de provincieraden steeg dan wel weer aanzienlijk, van 37% in 2006 naar 43% in 2012.

Oktober 2018: gemeenteraadsverkiezingen 2018

  • De gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2018 leverde 38% rechtstreeks verkozen vrouwen op. Dit is een sprongetje van 2% tegenover de resultaten van 2012.
  • Een derde verkozenen vrouwen in de Vlaamse gemeenteraden brengt ons - mede dankzij de quotawetten - een stap dichter bij pariteit. Al is er nog een weg te gaan.
  • Slechts in 20 van de 300 gemeenten tellen we meer vrouwen dan mannen in de toekomstige gemeenteraden. Meer dan dubbel zoveel gemeenten (43) tellen minder dan 30% vrouwelijke verkozenen en scoren dus ruim onvoldoende.
  • Slechts een derde van de gemeenteraadslijsten werden aangevoerd door een man.

bron: www.vlaanderenkiest.be en stemvrouw.be

Evolutie

Onderstaande gegevens geven telkens de situatie weer vlak na de verkiezingen. Het gaat om de verkozen vrouwen en mannen, niet om wie effectief als parlementslid aan de slag gaat

Europa

grafiekeuropeesparlement2014 defenitief

bron: www.europarl.europa.eu/

Meer over Europese vertegenwoordiging: 

In de RoSa bibliotheek:

Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998 / Marleen Busschots, 1998 - RoSa ex.nr.: FI a/0295

België: Federaal niveau

Grafiek % vrouwen federaal parlement 2014

1949: Eerste verkiezingen na het invoeren van het stemrecht voor vrouwen

Jaren 1970: tweede golf van feminisme

1974: eerste nationale stem-vrouw campagne

1999: Eerste volledige toepassing van wet Tobback-Smet uit 1994: Opgelegd quotum van 1/3 van hetzelfde geslacht op de verkiezingslijsten en dit voor alle verkiezingsniveaus.

2007: Eerste volledige toepassing van de quotawetten van 2002: Op elk van de verkiezingslijsten mag het verschil tussen het aantal kandidaten van elk geslacht niet groter zijn dan één. De eerste twee kandidaten moeten van een verschillend geslacht zijn. Tijdens de verkiezingen van 2003 geldt een overgangsmaatregel: de eerste drie plaatsen op de lijst mogen niet door kandidaat van hetzelfde geslacht ingenomen worden. 

bron:  www.senaat.be: samenstelling senaat in 2003, 2007


In de RoSa bibliotheek

Vrouw en politiek in België / Leen Van Molle & Eliane Gubin, Lannoo, 1998 - RoSa ex.nr.: FII b/0410
Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998
/ Marleen Busschots, 1998 - RoSa ex.nr.: FI a/0295

Vlaanderen

Grafiek % vrouwen Vlaams Parlement 2014

1999: toepassing Tobback-Smet
2004: overgangsmaatregel quotawetten
2009: volledige toepassing quotawetten

bron: www.vlaamsparlement.be

Provincie

provincie4

2006: verplichte pariteit op de lijsten
2012: verplicht ritsen: de eerste twee kandidaten op de lijst moeten personen zijn van een verschillend geslacht

bron: www.vlaanderenkiest.be

In de RoSa bibliotheek

Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998 / Marleen Busschots, 1998 - RoSa ex.nr: FI a/0295

Gemeente

gemeente4

2006: verplichte pariteit op de lijsten
2012: verplicht ritsen: de eerste twee kandidaten op de lijst moeten personen zijn van een verschillend geslacht

bron: www.vlaanderenkiest.be


In de RoSa bibliotheek

Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998 / Marleen Busschots, 1998 - RoSa ex.nr.: FI a/0295

Belangrijke data

  • 1920 vrouwen vanaf 21 jaar kregen stemrecht voor de gemeenteraadsverkiezingen
  • 1921 passief stemrecht. Vrouwen krijgen het recht om zich politiek kandidaat stellen.
  • 1921 eerste vrouw in Belgisch parlement Marie Spaak-Janson wordt via de weg van coöptatie senator voor de Belgische Werkliedenpartij.
  • 1929 Eerste rechtstreeks verkozen vrouw in het parlement: Lucie Dujardin. 
  • 1948 actief vrouwenstemrecht
  • 1965 eerste vrouweljike minister, Marguerite de Riemaecker-Legot wordt minister van Gezin en Huisvesting.
  • 1974 aantal vrouwen in het parlement stijgt tot 15.42%
  • 1994 Wet Tobback-Smet: Opgelegd quotum van 1/3 van hetzelfde geslacht op de verkiezingslijsten en dit voor alle verkiezingsniveaus.
  • 2000 De quotawetten. Maximaal tweederde van een geslacht op een verkiezingslijst.
  • 2002 De quotawetten. Op elk van de verkiezingslijsten mag het verschil tussen het aantal kandidaten van elk geslacht niet groter zijn dan één.
  • 2012 De eerste twee kandidaten moeten van een verschillend geslacht zijn.

Zie ook:

Het geheugen: stemrecht voor vrouwen
Het geheugen: stem vrouw

overzicht

 Aanraders uit de RoSa-bibliotheek

Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen  publiceerde een aantal onderzoeken en rapporten over politieke besluitvorming in België:

boek cover

 

Meer aanraders uit de RoSa bibliotheek:

  • De macht van het geslacht. Gender, Politiek en Beleid in België / Karen Celis & Petra Meier, 2006 - RoSa ex.nr.: FIIb/994 
  • Vrouw en politiek in België  / Leen Van Molle & Eliane Gubin, Lannoo, 1998 - RoSa ex.nr.: FII b/0410
  • Vrouwen in de Belgische samenleving : statistische gegevens 1970-1998 / Marleen Busschots, 1998 - RoSa ex.nr.:: FI a/0295

Meer cijfers