De Gezinsbond berekende dat de kosten van het hebben van een kind de laatste tien jaar met 22 procent zijn toegenomen. Terwijl de minimumkosten voor een kind in 2004 gemiddeld 378 Euro per maand bedroegen, zijn die in 2014 gestegen tot 460 Euro. Dat is een verschil van 82 Euro per maand. De Gezinsbond pleit voor een indexkorf om op een grondige manier te kunnen berekenen wat een kind vandaag kost.

Mijn kind, duur kind?!

kind1

In veel gezinnen met kinderen kiezen ouders om minder te gaan werken. Ze willen immers meer tijd besteden aan de zorg en opvoeding van hun kinderen. Aan deze keuze hangt natuurlijk een prijskaartje. Veel gezinnen zijn bereid om een flink stuk van hun inkomen in te leveren in ruil voor meer tijd voor de kinderen, maar het zijn overwegend nog altijd vrouwen die lijden onder de combinatie arbeid-gezin (cfr. infra). 

Wanneer ouders deeltijds gaan werken is het niet evident om plots met een veel lager inkomen te moeten rondkomen. Omdat de bedragen van de kinderbijslagen het welvaartsniveau niet volgen, verliezen gezinnen met kinderen al decennialang aan koopkracht. De Gezinsbond pleit voor welvaartsvaste kinderbijslagen. Alleen als de bedragen van de kinderbijslagen voortaan zouden gekoppeld worden aan een nauwkeurig uitgewerkte kind-index blijft de koopkracht van gezinnen met kinderen op peil. 

Maatregelen Regering Bourgeois 

kinderbijslagDe regering-Bourgeois lijkt hier voorlopig geen rekening mee te houden. Het zal duurder worden om kinderen te onderhouden:

De kinderbijslag wordt binnenkort gelijk voor elk kind, terwijl het bedrag nu groter wordt voor het tweede en het derde kind. Het nieuwe systeem bevoordeelt jonge en kleine gezinnen ten nadele van huishoudens met meer en oudere kinderen die studeren. Een bijkomend nadeel is dat de kinderbijslag in 2015 en 2016 niet geïndexeerd wordt. Dit betekent dat ze niet zullen meegroeien met de inflatie.

Ook de tarieven van kinderopvang worden opgetrokken. De minimumbijdrage wordt verhoogd van 1.56 naar 5 euro per dag. De bijdragen die de ouders moeten betalen is nu afhankelijk van hun inkomen. De personen met de laagste inkomens zullen tot 90 euro per maand meer moeten betalen. Kinderkorting kan verkregen worden per extra kind in de crèche. 

Daarbovenop wordt 1 miljard euro bespaard op subsidies voor jeugd-, sport- en cultuurverenigingen, waardoor lidgelden zullen toenemen. 

Ook de hogescholen en universiteiten zullen minder middelen krijgen met hogere ingeschrijvingsgelden als gevolg.

Niet alleen de allerarmsten zullen getroffen worden, maar de categorie net daarboven waar vaak geen rekening mee wordt gehouden heeft het vaak ook moeilijk.

"Vele kleintjes maken een groot. En dat geldt niet alleen voor de allerarmsten. Als sportclubs duurder worden, en ouders zelf zwemlessen moeten betalen, dan treft dat ook de categorie van net daarboven. Er is een grote groep van msensen die in een fragiele inkomenssituatie zit, en die heel weinig prijsstijgingen kunnen opvangen. Het beleid houdt te weinig rekening met die groep. Zij kunnen heel gemakkelijk in penibele situaties terechtkomen." - Hildegard van Hove, RoSa vzw directeur (De Morgen, 16/09/2014)

 Gevolgen voor het gezin

Kiezen om minder te werken en om meer tijd te besteden aan zorg en opvoeding van de kinderen heeft voor de meeste gezinnen belangrijke financiële implicaties. In veel gezinnen met jonge kinderen zijn beide partners genoodzaakt om voltijds te blijven werken. Ook al omdat er dikwijls financiële verplichtingen zijn zoals bv. de afbetaling van het woonkrediet. 

ouderschapsverlofDe keuze om volledig te stoppen met werken, is voor gezinnen vanuit financieel oogpunt de meest nadelige. Moeders hebben recht op 4 maanden voltijds (eventueel op te nemen in 4 maal één maand), 8 maanden deeltijds of 20 maanden 1/5-vermindering ouderschapsverlof. Voor kinderen geboren voor 8 maart 2012 wordt er voor de vierde maand ouderschapsverlof geen uitkering betaald. Onder bepaalde voorwaarden kent de Vlaamse overheid nog tijdelijk een extra aanmoedigingspremie toe. Lange periodes van betaald ouderschapsverlof vormen een hindernis voor vrouwen die carrière willen maken. Toch is deeltijds werk voor veel gezinnen een meer haalbare kaart. 

Voor meer informatie mogelijkheden combinatie arbeid-zorg

parttimeHet zijn dan vooral de moeders die beslissen om thuis te blijven of parttime te gaan werken. Nu is het vanzelfsprekend dat vrouwen deelnemen aan de arbeidsmarkt, maar dat zij vooral bezig horen te zijn met kinderzorg en huishouden is nog altijd traditioneel ingebed in de maatschappij. Vrouwen verdienen gemiddeld minder dan mannen, dus is het meestal de vrouw die een stap terug zet in haar carrière. Vrouwen zorgen er soms zelf (onbewust) voor dat mannen zich minder bekwamen in huishoudelijke taken (omdat ze het 'zelf sneller kunnen', om de eigen identiteit als onvervangbare moeder te bewaren,...) en uiteindelijk nemen veel meer vrouwen dan mannen ouderschapsverlof op. Tijdens deze periode ontstaat een taakverdeling die zich vaak gewoon doorzet als de vrouw terug gaat werken.

Wat met kansarme en alleenstaande ouders? 

De Gezinsbond heeft in 2005 casestudies uitgewerkt met een voorbeeldgezin bestaande uit een man en een vrouw met kind die fulltime werken met een gemiddeld inkomen en achterhaald wat de gevolgen zijn als één van de partners halftijds werk, volledig stopt met werkt, beide partners ouderschapsverlof opnemen of beiden minder gaan werken.

Maar wat met kansarme ouders en alleenstaande ouders? Voor hen is het nog minder vanzelfsprekend om parttime te werken of om volledig te stoppen met werken.

Naamloos

www.alleenstaandeouder.be is een initiatief van RoSa en Gelijke Kansen in Vlaanderen

Meer dan één op de tien gezinnen is een eenoudergezin. Aan de basis van die evolutie ligt het stijgend aantal echtscheidingen. Eenoudergezinnen hebben meer kans om in armoede terecht te komen. Vooral alleenstaande moeders hebben het zwaar. Volgens hulporganisaties.be heeft slechts 65% van de alleenstaande moeders een inkomen uit arbeid tegenover 80% bij alleenstaande vaders. Bij alleenstaande moeders is het al of niet hebben van een job afhankelijk van de leeftijd van de moeder, de leeftijd van het jongste kind en het aantal kinderen. Wanneer de moeders zelf jonger dan dertig zijn en de kinderen zelf nog niet naar school kunnen, is de kans dat ze werk hebben het kleinst. Wanneer het jongste kind naar de kleurterschool gaat, verbetert haar arbeidsmarktpositie. Toch blijft de werkzaamheidsgraad van alleenstaande moeders lager, vooral als de moeder meerdere kinderen ten laste heeft. 

Deeltijds werken is voor veel alleenstaande moeders geen optie omdat ze dan niet genoeg verdienen om een gezin te onderhouden. Ook de arbeidsmarktsituatie van alleenstaande moeders voordat ze alleenstaand werden, bemoeilijkt hun situatie. Vaak waren ze getrouwd of woonden ze samen. In die situatie werkten ze vaak deeltijds of zorgden ze voltijds voor het huishouden.

"Hogere kosten voor kinderen treft inderdaad vooral alleenstaande ouders. De ouder die het loon binnenbrengt, is tegelijk de ouder die voor opvang moet zorgen. Bij een tweeverdienersgezin is er toch nog meer marge, zij voelen die kosten minder hard." Hildegard van Hove, RoSa vzw directeur (De Morgen, 16/09/2014)

Wanneer moeders alleenstaand worden, hebben ze een gebrek aan werkervaring, wat voor sommigen een belemmering blijft om een goede job te vinden. In tegenstelling tot alleenstaande moeders hebben alleenstaande vaders bijna altijd een voltijdse baan. Dit verklaart waarom ze zich toch in een betere arbeidsmarktpositie bevinden.  Alleenstaande moeders werken wel iets vaker voltijds dan moeders met een partner. Relatief weinig alleenstaande moeders maken gebruik van loopbaanonderbreking en tijdskrediet, hoewel deze maatregelen er toch gekomen zijn om een job makkelijker te kunnen combineren met gezinstaken.

Act of love

act of loveVoormalig minister van Gelijkse Kansen Pascal Smet heeft de 'Act of Love' in het leven geroepen om koppels bewust te maken van de impact van loopbaankeuzes. Op een bepaald moment minder werken om voor de kinderen te zorgen, heeft gevolgen, bijvoorbeeld op pensioen. Bij een scheiding kan dat, vaak voor de vrouw, financieel slecht uitdraaien. 

  • 2/3 van de loopbaanonderbrekers zijn vrouwen
  • 7 op 10 personen met ouderschapsverlof zijn vrouwen
  • meer dan 45% van de werkende vrouwen in Vlaanderen werkt deeltijds (bij mannen gaat het slechts om 9%)
  • in de meeste gevallen gaat de man er financieel op vooruit bij een scheiding

Vrouwen lopen het grootste risico op een financiële impact. Indien het tot een scheiding komt, dan is de financiële weerslag voor de minst werkende vaak dramatisch. Bijna 40% van de alleenstaande ouders leeft met een armoederisico. Omdat 80% van de alleenstaande ouders vrouwen zijn, stelt het welvaartsverlies zich vooral bij hen. De voorgestelde compensatieclausules moeten een financiële kater bij een scheiding vermijden en de impact verdelen over de twee partners. De 'kant-en-klare' clausules kunnen door de notaris opgenomen worden in een huwelijks- of samenlevingscontract.

 In de pers

Op de RoSa-website

Kwestie

Hete hangijzer

In de RoSa bibliotheek

 Zoek best in onze online catalogus onder volgende trefwoorden:

ARBEID, ALLEENSTAANDE MOEDERS, LOOPBAAN, BETAALDE ARBEID, INKOMEN, OUDERSCHAPSVERLOF, KINDERBIJSLAG, FLEXIBILISERING, VERLOFREGELINGEN, THUISARBEID, KINDEROPVANG, ARBEIDSTIJDERKORTINGEN EN PENSIOENEN, ALLEENSTAANDE VADERS, ALLEENSTAANDE OUDERS

Aanvullende gegevens