peking

Actieplatform van Peking

Armoede

Opleiding

Gezondheid

Geweld

Gewapende conflicten

Economie

 

 Actieplatform van Peking

Op 15 september 1995 werd tijdens de vierde Wereldvrouwenconferentie in Peking een Verklaring en een Actieprogramma door alle aanwezigen goedgekeurd om de fundamentele mensenrechten van vrouwen en meisjes te waarborgen, de positie van vrouwen te verbeteren en de ongelijkheden tussen vrouwen en mannen weg te werken in twaalf prioritaire actiedomeinen. In maart 2015 zullen de resultaten van alle deelnemende landen voorgesteld worden tijdens de Wereldconferentie in New York. Het Belgische eindrapport werd samengesteld door het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen in samenwerking met het ministerie van Buitenlandse Zaken.

 Armoede

De feminisering van de armoede is een wereldwijd probleem. Meerdere actieplannen inzake armoedebestrijding werden goedgekeurd om deze problematiek aan te pakken:

  •  Het Federaal Plan tegen Armoede besteedt bijzondere aandacht aan bejaarde vrouwen en eenoudergezinnen (in de meeste gevallen moeders).
  • Het Vlaamse Actieplan Armoedebestrijding houdt rekening met de groeiende diversiteit binnen de doelgroep van de 'personen die in armoede leven' waaronder eenoudergezinnen (meer bepaald moeders die hun kinderen alleen opvoeden) en risicogroepen zoals vrouwelijke migranten.
  • De Waalse regering bestrijdt armoede bij vrouwen via een beleid dat onder meer bestaat uit de toekenning van hulp aan vrouwen om een woning te verwerven of te behouden en hulp bij werkzaamheden met het oog op energiebesparingen. 

    40% van de 

    hypothecaire leningen wordt toegekend aan alleenstaande vrouwen (met of zonder kinderen) met een laag inkomen.

 Opleiding

Studiekeuze in het onderwijs 

In januari 2014 keurde de Vlaamse regering een Masterplan goed om wetenschappelijke en technische opleidingen te promoten bij vrouwelijke studenten. De doelstelling met betrekking tot een meer evenwichtige genderverdeling is echter niet gehaald. Het aandeel mannen dat zich inschrijft voor een hogere opleiding van dit type, bedraagt één op de drie, het aandeel vrouwen daarentegen is iets meer dan één op de tien.

Om te vermijden dat schoolgaande (aanstaande) tienermoeders vaak noodgedwongen stoppen met school, werd een systeem van moederschapsrust en tijdelijk onderwijs ingevoerd.

girlsdayIn de Franse gemeenschap is het programma 'Girls day, boys day' intussen algemeen ingeburgerd. In het kader van het programma krijgen meisjes en jongens een dag lang de kans om een beroep uit te oefenen dat traditioneel door het andere geslacht wordt uitgeoefend. Het programma is ook bedoeld om vrouwen gemakkelijker toegang te bieden tot beroepen waar vrouwen ondervertegenwoordigd zijn.

genderindeklasIn Vlaanderen wil RoSa Doc vzw leerkrachten praktische tips meegeven om genderbewust les te geven. Stereotiepe ideeën over mannen en vrouwen spelen onbewust een grotere rol dan we zouden denken. Ze beperken de mogelijkheden en verwachtingen van jongens en meisjes. Precies daarom is het belangrijk dat leerkrachten genderbewust voor de klas staan en dat ze leerlingen aanleren om kritisch met genderverwachtingen om te gaan.

Meer informatie: www.genderindeklas.be 

Kwestie: Onderwijs

Aandacht voor gender in het onderwijs

cavaria-holebifederatie-logoIn oktober 2012 werd de gemeenschappelijke verklaring over een genderbewust en LGBT-vriendelijk beleid binnen het Vlaams onderwijs ondertekend. Voorts hebben çavaria (de koepelorganisatie van Vlaamse en Brusselse LGBT-organisaties) en de belangrijkste pedagogische begeleidingsdiensten de opdracht om scholen te begeleiden die een genderbeleid willen vormgeven (schooljaren 2013-14 en 2014-15).

rosaOok RoSa Doc vzw biedt praktische tips voor al wie bezig is met onderwijs en leerlingen genderbewustzijn wil bijbrengen (cfr.supra). Voor lerarenopleidingen biedt RoSa Documentatiecentrum ook een workshop 'Gender in de klas' aan. 

In de loop van de academiejaren 2007-2008 en 2008-2009 ondersteunde de Vlaamse overheid het aanbod over de gender-/diversiteitstudies aan de vijf Vlaamse universiteiten. In het academiejaar 2014-2015 wordt een interuniversitaire masteropleiding in gender- en diversiteitsstudies opgericht.

De Franse publicatie 'Sexes & manuels. Promouvoir l’égalité dans les manuels scolaires' wordt geraadpleegd bij de aanmaak van schoolboeken. Dit document wil met kritische ogen kijken naar stereotypen van vrouwen/mannen en meisjes/jongens die in bepaalde handboeken opduiken. 

Onderwijspersoneel

Sinds oktober 2013 moet in België een evenwichtige vertegenwoordiging gerealiseerd worden in de bestuursorganen en bepaalde adviesorganen. Eerder werd een decreet uitgevaardigd om een evenwichtige vertegenwoordiging in de raad voor studentenvoorzieningen te voorzien.

 Gezondheid 

 Seksuele gezondheid

Op nationaal niveau werd een Aids-plan 2014-2019 goedgekeurd. De Franse Gemeenschap heeft een driejarig actieonderzoek gefinancierd om hulpverleners te sensibiliseren rond gender en seksuele geaardheid. Vlaanderen zet in op de preventie van soa’s (en meer bepaald hiv/aids) en besteedt daarbij bijzondere aandacht aan risicogroepen.

Kankerpreventie

baarmoederhalskankerVerschillende acties in het kankerbestrijdingsplan zijn specifiek gericht op vrouwen. Vrouwen van 50 tot 69 jaar kunnen om de twee jaar gratis een controlemammografie laten uitvoeren. De HPV-vaccinatie tegen baarmoederhalskanker wordt gratis aangeboden aan alle meisjes in het eerste jaar van het secundair onderwijs in Vlaanderen en in het tweede jaar in de Franse Gemeenschap.

Toegang tot gezondheidszorg bij vrouwelijke migranten 

Bij vrouwelijke migranten worden meer ongewenste zwangerschappen vastgesteld en minder prenatale, borstkanker- en baarmoederhalskankeronderzoeken uitgevoerd. Een bewustmakingscampange werd gelanceerd en netwerken worden opgezet met interculturele bemiddelaars in België, Frankrijk, Italië, Spanje, Bulgarije, Slowakije en Roemenië. Vlaanderen heeft daarnaast ook verschillende informerende instrumenten ontwikkeld voor nieuwkomers. 

  Geweld

Bewustmaking

 geweldIn november 2010 werd een vierde nationaal actieplan ter bestrijding van partnergeweld en andere vormen van geweld binnen het gezin goedgekeurd. Waar het actieplan vroeger beperkt bleef tot partnergeweld, werd het actieterrein intussen uitgebreid naar gedwongen huwelijken, eergerelateerd geweld en vrouwelijke genitale verminking. Een folder werd samengesteld en in zeventien talen vertaald om in het bijzonder slachtoffers van vreemde afkomst op de hoogte te brengen van de ondersteuningsmogelijkheden en de rechtsmiddelen waarvan ze kunnen gebruikmaken bij partnergeweld.

Opleiding van vakmensen

De Belgische magistraten volgen specifieke opleidingen over geweld tegen vrouwen en meer bepaald over partnergeweld. Daarnaast werden bewustmakingscampagnes en geavanceerde opleidingen over geweld binnen het gezin georganiseerd, zowel bij de ziekenhuizen als bij de huisartsen. Ook leerkrachten in het lager en middelbaar onderwijs zullen een opleiding krijgen om kindermishandeling beter en sneller te herkennen.

Lees in de pers: Leerkrachten krijgen opleiding om kindermishandeling te herkennen (De Standaard, 01/08/2014)

De strijd tegen seksueel geweld en schadelijke traditionele gebruiken

In februari 2014 werd een campagne (www.hulpnaverkrachting.be) gelanceerd om de slachtoffers van seksueel geweld aan te moedigen klacht in te dienen bij de politie. 


Daarnaast wordt de strijd tegen genitale verminking bij vrouwen opgevoerd:

  • Reflectieworkshops en netwerkdagen vinden plaats om gezamenlijke strategieën te bedenken en de strijd aan te binden met genitale verminking bij vrouwen.
  • Jaarlijks wordt een budget voorzien om besneden vrouwen te behandelen.
  • Binnen de Vlaamse overheid werd een subcomité opgericht voor genitale verminking bij vrouwen.

Er werd ook actief beleid gevoerd om gedwongen huwelijken te bestrijden via specifieke opleidingen bij de politie, het parket van Brussel en de ambtenaren van de burgerlijke stand en via een bewustmaking van alle Belgische consuls. In de Franse Gemeenschap werd de bewustmakingscampagne ondersteund met brochures en de uitvoering van een theaterstuk om jongeren attent te maken op gedwongen huwelijken. De Vlaamse overheid organiseerde onder meer ontmoetingen, gesprekken en contacten met de ouders.

Mensenhandel

In april 2013 werden centra erkend die gespecialiseerd zijn in de opvang en begeleiding van slachtoffers van mensenhandel. Er zijn ook maatregelen genomen om de slachtoffers te beschermen en te helpen en hulpverleners op te leiden in de problematiek van vrouwen- en kinderhandel. In de belangrijkste landen van herkomst van de slachtoffers van mensenhandel worden informatiecampagnes gevoerd om vrouwen en kinderen te informeren over de risico’s die ze lopen en over de praktijken van mensenhandelaars.

Kwestie: Geweld

 Gewapende conflicten

1325In februari 2009 werd het eerste nationale actieplan (2009-2012) ter omzetting van resolutie 1325 'Vrouwen, Vrede en Veiligheid' voorgesteld aan de ministerraad. Dit plan bestreek een breed spectrum, gaande van humanitaire opdrachten en vredesonderhandelingen tot herinstallatie- en wederopbouwprogramma’s.

Uit de ervaringen met dit eerste actieplan konden enkele lessen worden getrokken voor het tweede actieplan (2013-2016). De belangrijkste doelstellingen zijn:

  • het internationale normatieve kader opvolgen en ondersteunen
  • de genderdimensie opnemen in het kader van resolutie 1325
  • vrouwen en meisjes beschermen tegen elke vorm van geweld
  • vrouwen laten deelnemen aan processen om vrede te handhaven en te consolideren

Een van de grootste lacunes op federaal niveau blijft de ondervertegenwoordiging van vrouwen bij internationale organisaties en missies, in de Belgische diplomatie, rond de onderhandelingstafels enz. De toevoeging van een prioritaire doelstelling op dat vlak in het tweede actieplan betekent evenwel een stap vooruit en maakt het mogelijk om engagementen aan te gaan, concrete acties te coördineren en de uitvoering daarvan te controleren.

 Economie 

In eerste instantie lijkt het erop dat vrouwen de crisis over het algemeen beter hebben doorstaan dan mannen. De tewerkstelling van vrouwen blijft positief evolueren (61,3% in 2008 tot 62,1% in 2013), terwijl we bij mannen een terugval vaststellen (74,7% in 2008 tegenover 72,3% in 2013). Hoe dan ook blijft de tewerkstellingsgraad van vrouwen lager dan die van mannen in alle leeftijdscategorieën. Vooral bij vrouwen van buitenlandse afkomst (46%) en oudere vrouwen (32%) is de tewerkstellingsgraad bijzonder laag.

De regering moet krachtige maatregelen nemen op het vlak van gendergelijkheid en de obstakels wegnemen die vrouwen de toegang tot de arbeidsmarkt belemmert. In dat opzicht zijn sinds 2009 verschillende acties ondernomen, zowel op vlak van het beschermen van het moederschap, maatregelen om combinatie arbeid-gezin voor vrouwen en mannen te vergemakkelijken, als de strijd tegen de loonkloof.

Kwestie: arbeid-gezin

Bescherming van het moederschap (en het vaderschap)

Binnen de Vlaamse overheid is het sinds 2009 mogelijk om tien dagen meemoederschapsverlof op te nemen. Een meemoeder woont samen met een vrouw die moeder is. Sinds vorige maand hebben meemoeders, als ze voor de Vlaamse overheid werken, recht op een soortgelijk verlof als het vaderschapsverlof voor kersverse vaders. Meemoeders mogen net als hen tien dagen verlof opnemen binnen de vier maanden na de geboorte van het kind. De Vlaamse overheid geeft hiermee het signaal dat meemoeders in een lesbische relatie hun pasbevallen partner op dezelfde manier ondersteunen net zoals vaders in een heterorelatie. Bovendien wordt een dienstvrijstelling verleend om het voorbereidende programma voor een adoptie te volgen. In Wallonië is het vaderschapsverlof of geboorteverlof (homoseksuele koppels) uitgebreid van tien tot vijftien werkdagen.

In het algemeen vormen loopbaanonderbrekingen en deeltijds werk echte obstakels voor de loopbaanperspectieven van vrouwen.

meemoederschap

Vlaanderen keurde een decreet goed waarin voorzien werd dat tegen 2016 minstens de helft van de kinderen jonger dan drie jaar een opvangplaats hebben en dat vanaf 2020 ieder gezin een kwaliteitsvolle en betaalbare plaats vindt binnen een redelijke termijn en afstand. In elke gemeente komt bovendien een loket bevoegd voor kinderopvang. De Franse Gemeenschap blijft het inrichten van opvangplaatsen voor kinderen van nul tot drie jaar steunen.

De strijd tegen de loonkloof

In België wordt bijzonderde aandacht besteed aan de bestrijding van de loonkloof.

  • Sinds 2007 maakt het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen elk jaar een loonkloofrapport op.
  • In maart 2012 keurde de Belgische regering een wet goed die het loonverschil tussen vrouwen en mannen moet bestrijden.
  • Het Vlaamse actieplan Bestrijding van de loopbaankloof werd opgesteld.
  • In het kader van Equal Pay Day (sinds 2009) brengen campagnes de evolutie van de loonkloof en de bijbehorende thema’s op een originele en soms choquerende manier onder de aandacht.
  • Act of Love buigt zich over de problematiek waarbij echtgenoten die een stap opzij zetten in hun loopbaan in het kader van de combinatie arbeid-gezin en daar bij een echtscheiding voor afgestraft worden. 

Ondersteuning vrouwelijk ondernemerschap

In 2010 heeft het Waalse Gewest een prijs in het leven geroepen voor de beste vrouwelijke ondernemer. In het Vlaanderen wordt elk jaar de beste ondernemer verkozen door Markant vzw, het Netwerk van Ondernemende Vrouwen, en UNIZO.



Aanvullende gegevens