cop19Van 11 tot 23 November 2013 vond de jaarlijkse VN-conferentie in het teken van de klimaatsverandering plaats. Dit jaar was het de beurt aan Polen om in Warschau een kader te voorzien voor COP-19. De COP (voluit Conference of the Parties) brengt de delegaties bijeen van de landen die zich geëngageerd hebben om de gevolgen van de klimaatsveranderingen aan te pakken. Dit engagement kwam er door het ondertekenen van het VN Klimaatverdrag van 1992 (voluit: United Nations Framework Convention on Climate Change - UNFCC).

Resultaten COP-19

De belangrijkste verwezenlijkingen die deze COP met zich meebracht zijn enerzijds het feit dat de delegaties tot een overeenkomst kwamen om zo snel mogelijk hun emissies (uitstoot of lozing van verontreinigingen) te doen dalen, en dit hopelijk ten laatste tegen het eerste kwartaal van 2015. Anderzijds werd ook het zogenaamde 'Warschau Mechanisme' naar voor geschoven. Dit mechanisme zou er voor moeten zorgen dat hulp & expertise wordt geboden aan ontwikkelingslanden om deze landen bij te staan in het omgaan met verliezen en beschadigingen veroorzaakt door natuurlijke extremen zoals droogtes, warmtegolven, overstromingen en verwoestijning.

 'Gender COP'?

Inzake het algemene klimaatsbeleid werd COP-19 niet als een compleet succes beschouwd. Heel wat kritiek werd geuit op de manier van werken alsook het gebrek aan concrete uitkomsten en doelstellingen. Wat de focus op de rol van vrouwen binnen COP-19 betreft, valt echter best wel wat positiefs te vertellen.

Gender workshop

Zo werd tijdens de eerste week van de conferentie de alleereerste UNFCC in-session workshop gender and climate change (12/11) gehouden. Deze sessie kwam tot stand in opvolging van de zogenaamde 'Gender Decision' van COP-18 (Doha). De focus lag op het aanbieden van initiatieven en/of middelen die het genderevenwicht in de toekomst kunnen vergroten of tot een meer gendersensitief beleid kunnen leiden. Het feit dat de sessie afgeladen vol zat, mag een teken zijn dat er duidelijke interesse is in het vergroten van de rol van vrouwen binnen dit negotiatieproces. Ook het feit dat er een effectieve 'draft conclusion' (pdf) werd opgesteld aan het einde van de sessie, kan als een teken van gemeend engagement beschouwd worden. 

Gender Day

In de loop van de tweede week werd en plus ook nog een volledige dag van de conferentie aan het thema van gendergelijkheid gewijd. Deze dag kreeg de toepasselijke naam Gender Day (19/11). Hierop werd enerzijds de vooruitgang - of het gebrek daaraan - inzake gendergelijkheid binnen het UNFCC en de COP's besproken. Ook specifieke good or bad practices binnen de afzonderlijke landen kwamen aan bod. Afgesloten werd met de vraag hoe ook mannen (meer) gestimuleerd kunnen worden om zich te mengen in dit genderdebat en zich er van te vergewissen wat de meerwaarde(n) van een meer m/v-evenwichtige besluitvorming zijn.

Environmental Gender Index (EGI)

Ook op Gender Day werd de gloednieuwe Environmental Gender Index (EGI) voorgesteld, onder leiding van het IUCN (International Union for Conservation of Nature). Deze index (de eerste in zijn soort) brengt data inzake gender en milieu samen om de verschillende landen een rating toe te kennen. Aspecten die in rekening worden gehouden, zijn bijvoorbeeld: toegang tot krediet, toegang tot land en landrechten. Meer info: EGI portaalsite.

Nuancering

Toch bleven ook na afloop van deze COP de meer kritische stemmen niet uit. Zo betreurt GenderCC (een platform voor informatie, kennis & netwerking over gender en klimaatsverandering) dat er - door de organisatie van een speciale 'Gender Day' - amper nog ruimte werd gelaten om op de andere dagen van de conferentie thema's te bespreken waarbij de rol van de vrouwen nog steeds verwaarloosd of ontkend wordt. Ook zat de dag zo vol met acties en evenementen dat broodnodige inhoudelijke discussies inzake de rechten van vrouwen en meisjes uitbleven. Daarnaast wijst het GenderCC erop dat tijdens het panel op Gender Day amper gendergerelateerde vragen de kans kregen of zelfs genegeerd werden.

Er is (ook in het jaar voorafgaand aan deze COP) echter wel degelijk progressie gemaakt voor vrouwen binnen het hele besluitvormingsproces rond klimaatsverandering. Zo zijn er de initiatieven om tot een meer evenwichtige m/v-verdeling (of 'gender balance') te komen binnen het UNFCC. Maar, zo stelt het GenderCC zich de vraag, nam de aandacht die hierop werd gevestigd niet de aandacht weg van de onevenwichtige mechanismen die wel nog steeds spelen op heel wat andere gebieden? Wat bijvoorbeeld met klimaatsfinanciering? En met verliezen en schade veroorzaakt door wijzigende weersomstandigheden? Wordt voldoende rekening gehouden met de manieren waarop meisjes en vrouwen hier vaak heel specifiek door worden getroffen? Het is één zaak om vrouwen te betrekken bij de besluitvormingsmechanismen (m/v-evenwicht), het is een ander om ook aandacht te vestigen op hoe vrouwen worden getroffen door wijzigende klimaatsomstandigheden (gendersensitief beleid). 

Gender COP?

Of we nu echt van een 'Gender COP' kunnen spreken, dat valt de betwijfelen. Maar feit is feit, en de interesse in gendergerelateerde onderwerpen en aandacht voor de rechten van vrouwen en meisjes binnen de conferentie was dit jaar groter dan ooit. Er is hoop dus dat ook een gendersensitief beleid (nog) sterker op de agenda zal komen te staan in de volgende COP's in Lima (2014) en Parijs (2015).

Daarnaast bood de omkadering van een specifieke Gender Day ruimte voor de - nog steeds - broodnodige extra publiciteit inzake de (gebrekkige) rol van vrouwen binnen de besluitvorming in het Klimaatsverhaal. 

Kortom, er zijn weer stappen gezet, maar de weg is nog lang.

 Meer weten? 

In de RoSa bibliotheek:

Gender, Development and Environmental GovernanceWomen at the frontline of climate changeThe gentle subversiveclimatechane

Aanvullende gegevens