Besparingen in België

De hervormingen die in het regeerakkoord van Di Rupo I  (PDF 1,63 MB)   tot besparingen moeten leiden, situeren zich voornamelijk op het domein van pensioenen, werkloosheid en op manieren om werk en gezin te combineren. De grote vraag die wij ons stellen, is of er bij het opstellen van het regeerakkoord rekening is gehouden met het concept "gender mainstreaming", zoals onze overheid zichzelf reeds in 1996 (PDF)   heeft opgelegd. Is er gekeken of de voorgestelde maatregelen vrouwen, dan wel mannen niet harder treffen?

Tot onze spijt moeten we op basis van de beschikbare informatie concluderen dat je maar beter geen vrouw bent met het huidige regeerakkoord.

Een analyse.

Het overlevingspensioen

Dit pensioen vangt het plotse overlijden van je partner op. Je hebt er recht op als je zelf niet meer dan 21 600 € per jaar verdient. Vooral voor vrouwen, die vaker dan mannen thuis blijven om voor de kinderen te zorgen of om die reden een tijd uit het arbeidscircuit stappen, was dit een garantie dat het overlijden van de partner het gezin niet in armoede zou storten. Met het nieuwe regeerakkoord verdwijnt het overlevingspensioen en wordt het vervangen door een tijdelijke overgangsuitkering waarna de overlevende partner in het werkloosheidssysteem belandt.

Boven 65 jaar verdwijnt het overlevingspensioen op termijn compleet. Wie geen 30 jaar is op 1 januari 2012 krijgt nu te horen dat er geen overlevingspensioen zal zijn voor hem of haar. Dit betekent dat “niet werkende huisvrouw” of “niet werkende huisman” totaal geen optie meer is voor de toekomst. Wie gedurende een aanzienlijk deel van het actieve leven (tussen 18 jaar en 65 jaar) niet gewerkt heeft, zal nog enkel beperkte pensioenrechten hebben voor de eigen periodes van tewerkstelling (gelijkstelling inbegrepen). Met dan de vraag of veel vrouwen in de mogelijkheid gaan zijn zo’n volledige carrière uit te bouwen. Vooral voor laaggeschoolde vrouwen, vrouwen met veel zorglast en allochtone vrouwen is dat bijzonder moeilijk.

Brugpensioen

Hier is het regeerakkoord uiterst cryptisch. Verder dan de opmerking "voor vrouwen zal in een aangepaste overgangsperiode worden voorzien" komt het niet. Bovendien is brugpensioen (in de toekomst zal het "werkloosheid met bedrijfstoeslag" moeten heten) een mannenzaak. Vrouwen hebben het heel moeilijk om aan de strenge loopbaanvoorwaarden te komen voor brugpensioen. Om daar iets aan te doen werd in de tijd van het Generatiepact beslist om bepaalde periodes waarin niet gewerkt werd toch mee te tellen. Die gelijkstellingen worden nu weer herzien.
Regeerakkoord p.91.

Vervroegd pensioen

De minimumpensioenleeftijd wordt gradueel tot 62 jaar opgetrokken. Je moet 40 loopbaanjaren hebben om vervroegd op pensioen te kunnen gaan. Als je, zoals nu op 60 jaar vervroegd op pensioen wil, moet je vanaf 2016 al een loopbaan van 42 jaar kunnen voorleggen. Ook van deze maatregel zijn vooral vrouwen de dupe. Zij hebben veel vaker dan mannen een gat in hun loopbaan.

Regeerakkoord p.102 e.v.

Tijdskrediet

Tijdskrediet, of de mogelijkheid om de arbeidsmarkt even te verlaten zonder al te ingrijpende gevolgen voor de verdere loopbaan en pensioenopbouw, wordt ingeperkt. Zo wordt het huidige stelsel van 1/5 tijdskrediet afgeschaft. Ook hier zullen vooral vrouwen de gevolgen zien. In de eerste plaats omdat meer vrouwen dan mannen er gebruik van maken.  In 2010 verminderden 47 813 mannen hun wekelijkse arbeidsduur in het kader van het tijdskrediet tegenover 76 109 vrouwen. Door het afschaffen van de 1/5 mogelijkheid, dreigt de arbeid-zorg combinatie terug meer op de schouders van vrouwen te vallen. Als mannen tijdskrediet opnemen, gaat dat immers vaker om een vermindering van prestaties. 

 

Aantal werknemers die hun arbeidstijd aanpassen met steun van de RVA, naar geslacht, 2010.

 

Halftijds brugpensioen

 

loopbaanonderbreking:

volledig

 

loopbaanonderbreking:
vermindering van prestaties

 

Ouderschapsverlof
medische bijstand
palliatieve zorgen

 

Tijdskrediet:
volledige onderbreking

 

Tijdskrediet:
Vermindering van prestaties

 

 vrouwen  124 5017 47.299 44.581 6341 76.109
 mannen 501 1309  18.584 16.467 2056  47.813

 bron: Jaarverslag RVA 2010 , p. 494

Regeerakkoord p.97.

Werkloosheid

Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in de zeer langdurige werkloosheid. Zij dreigen dus eerst en meest slachtoffer te worden van de daling van de werkloosheidsuitkeringen voor langdurig werklozen tot een strikt armoedig minimum. Daarbij komt het versterkende effect van andere maatregelen, zoals bijvoorbeeld het begrip “passende dienstbetrekking”. Voor ouders is dit een nefaste maatregel. Ofwel moeten zij een job aanvaarden die vrij ver van de woonplaats gelegen is, en zijn zij aangewezen op uitgebreide kinderopvangmogelijkheden, die in de praktijk niet later beschikbaar is dan tot 18 uur ’s avonds. Ofwel zullen zij, op straffe van sanctionering in werkloosheid, geneigd zijn genoegen te nemen met deeltijdse banen, omdat dit de enige mogelijke uitweg om de verplichtingen van de zorg binnen een gezin te combineren met arbeid. Dit heeft zeker zijn gevolgen op het vlak van pensioenopbouw en op het vlak van mogelijkheden in verband met tijdskrediet en loopbaanvermindering. En hoe je het ook draait of keert, nog steeds is de vrouw degene die voor de hoofdmoot verantwoordelijk is voor de zorg binnen het gezin.

Voor de alleenstaande ouders – eenoudergezinnen – is de keuze voor een deeltijdse baan vaak geen optie. Voor zij die geen beroep kunnen doen op de gratis kinderopvang via grootouders of familieleden, zullen zich in de praktijk volgende problemen voordoen: het vinden van een geschikte kinderopvang die vroeg genoeg start en laat genoeg openblijft en het vinden van een betaalbare opvang.
Regeerakkoord p.87 e.v.

Meer weten?

De Gevolgen . Het ACV zoekt de gevolgen van de sanering voor je uit.

De regering-Di Rupo bespaart: u kunt maar beter geen vrouw zijn , De Wereld Morgen, 29/01/2012

Dossier ABVV - de regeringsmaatregelen

Loopbaanonderbreking en tijdskrediet - RVA 

Aanrader uit de RoSa bibliotheek

Un bon mari ou un bon salaire: féminisme en sécurité sociale, une si longue marche...
Peemans-Poullet, Hedwige (RoSa exemplaarnummer EIc/0014 )

 

Aanvullende gegevens