Ann Bancroft poolreizen

2013 was het Internationaal Jaar van de Samenwerking inzake Water. Aan alle VN-landen werd gevraagd om acties op touw te zetten met als voornaamste doelstellingen: de voordelen en de uitdagingen van samenwerking op het gebied van water uitleggen en promoten, de kennis over dergelijke samenwerking bevorderen, het stimuleren van acties en het aangaan van partnerships en bevordering van de dialoog.

Om dit alles extra onder de aandacht te brengen, werd in november 2013 een bijzondere actie gepland: een Zuidpoolexpeditie met een volledig vrouwelijk team. In totaal zouden zes deelneemsters in 80 dagen 800 mijl afleggen. Afkomstig van verschillende continenten wilden ze de problemen rond water & milieu aankaarten. Het was de bedoeling zo veel mogelijk media-aandacht te genereren, in de hoop een steeds groter wordende groep van mensen te overtuigen van het belang van een duurzaam waterbeheer.

Door omstandigheden is deze tocht niet kunnen doorgaan en werd een alternatief plan bedacht. In oktober en november 2014 zal het team een zestigdaagse tocht langs de Ganges maken.

Deze expeditie wordt geleid door Ann Bancroft, die op het gebied van extreme, koude en barre omstandigheden niet aan haar proefstuk is. Ze is de eerste vrouw die beide poolkappen doorkruiste. Maar dat is lang niet het enige waarvoor men haar herinnert.

Een eerste maal op de Zuidpool

Reeds in 1993 leidde ze een 4-koppig vrouwenteam, dat met ski’s de Zuidpool bereikte. Dat was meteen ook de eerste keer dat vrouwen zulk een krachttoer volbrachten.

Zelf had Bancroft in de jaren tachtig ook al deelgenomen aan een expeditie op de Noordpool (1986) en doorkruiste ze ook andere door-winter-geteisterde gebieden, zoals Groenland. In 2001 reisde ze als eerste – samen met Liv Arnesen – doorheen Antarctica, op ski’s. In 2007 bereisden beide vrouwen de Arctische Oceaan om aandacht te vragen voor de klimaatopwarming, maar die tocht werd voortijdig afgebroken.

Het overkwam Ann Bancroft wel vaker dat ze voor de moeilijke beslissing stond om een expeditie stop te zetten. De extreme weersomstandigheden in de poolgebieden zijn dan ook levensgevaarlijk en men moet in staat zijn om een heleboel zaken goed af te wegen.

zuidpool landschap

De vrije natuur als alternatief

Bancroft werd geboren op 29 september 1955 en groeide op in de Amerikaanse staat Minnesota, waar de inwoners gewend zijn aan barre weersomstandigheden. Reeds op jonge leeftijd maakte ze kennis met het buitenleven, trekking en hoe stand te houden in het gure klimaat. Doordat ze aan dyslexie leed, had ze veel moeite om haar medeleerlingen bij te houden, ondanks de extra begeleiding die ze kreeg. Daarover zegt ze echter het volgende: “voor iemand die moeite had op school zoals ik, was de vrije natuur een perfecte plaats om zich thuis te voelen en in staat te zijn zichzelf uit te drukken.”

Ze besloot daarom om atlete te worden. Intussen bleef ze zwoegen om haar leerhandicap te overwinnen. Dat was niet eenvoudig aangezien er in de jaren zestig nog geen speciaal onderwijs voor bestond. Naarmate haar studie vorderde, trachtten sommige leerkrachten haar te overtuigen meer tijd met de boeken door te brengen en haar sportieve activiteiten stop te zetten. Dit weigerde ze echter halsstarrig omdat ze haar sportieve ervaringen minstens even belangrijk vond als kunnen presteren in de klas. Ze beëindigde uiteindelijk haar middelbare onderwijs en kreeg de kans om een universitaire opleiding tot leerkracht lichamelijke opvoeding te volgen. Ze specialiseerde zich in het bijzonder in het werken met leerlingen met een fysieke en/of mentale beperking.

Bancrofts eigen moeizame schoolcarrière werd voor haar dus een belangrijk element in haar professionele keuzes. Later besloot ze zich onophoudelijk in te zetten voor kinderen met leermoeilijkheden. Vandaag bestaat er namelijk de Ann Bancroft Foundation, die zich bezighoudt met het stimuleren en sponsoren van de jeugd. Deze organisatie verstrekt speciale studiebeurzen voor o.a. jonge meisjes die op zoek zijn naar een bijzondere ervaring en waardoor ze kunnen werken aan hun zelfbeeld. Ze reiken ook sport- en fitnessbeurzen uit voor meisjes die anders weinig kansen krijgen.

Eerste professionele stappen

Tot 1986 gaf ze les in lichamelijke opvoeding en organiseerde ze training in overlevingstechnieken. Toen ze de kans kreeg om als enige vrouw deel te nemen aan de ‘Will Steger International North Pole Expedition’, twijfelde ze niet en stopte met lesgeven. Met hondensleden werd deze expeditie in 56 dagen volbracht.

Zeven jaar later zou ze echter aan het hoofd staan van haar eigen vrouwenexpeditie, ditmaal aan de andere kant van de wereld: Antarctica. Het bleek heel moeilijk om fondsen bijeen te krijgen voor haar project (dixit: “omdat we vrouwen waren!”). Wat ze zelf bijzonder kenmerkend vond, was dat ze veel morele en geldelijke steun ontvingen van andere vrouwen. Het was dankzij de ‘grassroots women’s movement’ dat ze er uiteindelijk in slaagden voldoende budget bijeen te krijgen. Maar het bleek toch nog te weinig en Bancroft zag zich nadien nog vele jaren verplicht om een hoge financiële schuld af te betalen (o.a. via nieuwe fondsenwervingen). Ze noemde het ‘typisch’ vrouwelijk, om “véél te doen met weinig”.

Wat ze ook als typisch vrouwelijk beschouwde, waren de doelstellingen van haar expeditie: vriendschap en plezier beleven tijdens het doorkruisen van de Zuidpool. Het werd een spannende tocht, te meer omdat ze tien dagen vertraging opliepen waardoor het moeilijk werd om hun doel te bereiken. De Zuidpool halen lukte, maar op tijd aan het ‘pick up-point’ geraken bleek veel moeilijker. Hier zat namelijk een financieel addertje onder het gras (of de sneeuw?): als ze er niet in zouden slagen tijdig aan de andere kant van het continent te geraken, zouden ze zich verplicht zien om alsnog speciaal opgepikt te worden, wat de kosten van de expeditie enorm de hoogte in zou jagen. Daarom werd uiteindelijk besloten om af te zien van het doorkruisen van het continent en zich te beperken tot een tocht tot aan de Zuidpool, die bereikt werd middenin de Antarctische ‘zomer’, op 14 januari 1993.

Tussen de expedities door blijft Ann Bancroft zich inzetten, zowel met haar stichting maar ook als lesbische vrouw: ze heeft zich immers als meermaals uitgesproken voor het wegwerken van de beperkingen in de wetgeving inzake het homohuwelijk en samenwonende holebi’s. Ze maakt dan ook terecht deel uit van de Amerikaanse National Women’s Hall of Fame.

Bronnen:

  1. Women in the Antarctic. – Rothblum Ester D., Weinstock Jacqueline S., Morris Jessica F. ; New York, 1998. (RoSa exemplaarnummer N/0023)
  2. Ahead of their time: a biographical dictionary of risk-taking women. – Duncan Joyce ; Westport, 2002. (RoSa exemplaarnumer V3/0337)
  3. dyslexia.yale.edu/bankcroft.html (bron foto)