Junko Istibashi Tabei werd op 22 september 1939 geboren in Miharumachi, in de Fukushima prefectuur van Japan. Ze was de eerste vrouw die de top van de Mount Everest bereikte alsook de eerste vrouw die op de top had gestaan van alle Seven summits. Ze is naast gerenommeerd bergbeklimmer ook een actief milieuactiviste, zich inzettend voor het behoud van de fragiele berglandschappen op aarde.

De liefde voor het klimmen

JunkoTabei 01Op 10-jarige leeftijd komt Tabei voor het eerst in aanraking met de wonderlijke sport van het klimmen. Tijdens het vierde jaar op de basisschool gaat ze namelijk met haar klas op uitstap om de 1917 meter hoge Mount Nasu (Tochigi prefectuur, Japan) te beklimmen, een groep van complexe vulkanen. De kriebels voor het klimmen zouden nooit meer verdwijnen. Tijdens haar universitaire opleiding wordt ze lid van diverse clubs voor bergbeklimmers. Elk vrij moment wordt aan het klimmen besteedt.

Nadat Tabei in 1962 afstudeert aan de Showa Women's University met een diploma in Engelse en Amerikaanse literatuur, zorgt ze voor werkzekerheid door een baan als docent aan te nemen. Dit verzekerde de nodige financiële ondersteuning voor haar klimavonturen. Ze sluit zich vervolgens aan bij een aantal clubs voor professionele klimmers. Haar focus kon nu eindelijk volledig op haar grote passie gelegd worden: bergen beklimmen.

Teleurgesteld door het beperkt aantal vrouwelijke klimmers en de vaak terughoudende houding van haar mannelijke collega's, sticht Tabei in 1969 de Women's Mountaineering Club Japan, met de slogan "Let's go on an overseas expedition by ourselves!". In korte tijd kan ze heel wat bergen van haar 'to-do'-lijstje schrappen, waaronder ook de 3776 meter hoge Fuji-vulkaan (de hoogste berg van Japan) en de 4478 meter hoge Matterhorn (Zwitserland). Niet veel later heeft ze de pieken van alle bergen in Japan bereikt. Tegen 1972 behoort Tabei tot de bekendste bergbeklimmers van haar land.

bron foto: examinar.com

Op de top van de Mount Everest

tabei5In 1975 reist Tabei, samen met een volledig uit vrouwen bestaand team, af naar Nepal om de 8848 meter hoge Mount Everest te bedwingen. Tabei neemt de leiding van deze expeditie op zich. Het doel is duidelijk: dezelfde route volgen als Edmund Hillary en zijn sherpa Tenzing Norgay, die in 1953 als eersten de top hadden bereikt. De tocht zou dus zijn weg banen langs de South-east Ridge.

De expeditie verloopt niet zonder tegenslagen. Op 6300 meter hoogte wordt hun kamp 's nachts verrast door een lawine. De volledige groep wordt ondergesneeuwd en moet worden uitgegraven. Tabei zelf wordt hierbij bedolven onder het gewicht van haar tentgenotes en verliest een tijd het bewustzijn. Gelukkig overleeft iedereen in hun kamp dit horrormoment. Slechts twaalf dagen later bereikt Tabei, op 35-jarige leeftijd en als eerste vrouw ooit, de top van de Mount Everest. Ze komt samen aan met haar sherpa, An Tshering. Het is 16 mei 1975.

bron foto: Japan Times

Een 'kleine' stap voor Junko Tabei, een grote stap voor Japanse vrouwen

Niet alleen haar verwezenlijking om als eerste vrouw de top te bereiken, maar ook de expeditie op zich en het eerder oprichten van de Woman's Mountaineering Club Japan werden als een symbolische overwinning ervaren door Japanse vrouwen. De jaren '70 kenmerkten een tijdperk waarin steeds meer Japanse vrouwen openlijk hun drang uitten om ook op de arbeidsmarkt aan de slag te gaan. De expeditie gaf dan ook een enorme boost aan de strijd voor gelijke rechten en keuzevrijheid.

Tabei was zich heel erg bewust van het verschil dat ze in deze strijd kon maken. Ze liet zelf haar 3-jarige dochtertje achter bij haar man (ook een bergbeklimmer) om aan de Everest-expeditie mee te kunnen doen. In interviews stelde ze openlijk de heersende rolpatronen (vrouwen werden geacht thuis te blijven terwijl de mannen gingen werken) voor mannen en vrouwen in vraag. Als vrouwen al een job hadden dan was dat voornamelijk om 'thee te zetten en de mannen te bedienen', niet om promotie te maken. De expeditie zelf werd ook vanuit verscheidene hoeken kritisch bekeken omdat het een puur vrouwelijke klimexpeditie was. Uiteindelijk kon de expeditie enkel met sponsorgeld van o.a. Japanse kranten en televisie verwezenlijkt worden.

Door het succes van de expeditie, de historische verwezenlijking van Tabei en de sponsorlink met de Japanse kranten en televisie, was er heel wat media-aandacht bij de thuiskomst in Japan. Tabei voelde zich hier niet comfortabel bij. Het was voor haar dan ook de laatste expeditie die ze via corporate sponsorship deed. Alpinisme ging naar haar mening om de ervaring van het individu. Ze zou zich steeds meer gaan toespitsen op die individuele ervaring en het media-gebeuren an sich links laten liggen.

De zeven toppen

Na haar overwinning op de Mount Everest, bleef Tabei intensief klimmen. In 1992 slaagde ze er, na de beklimming van de Puncak Jaya (Indonesische West Papua regio), als eerste vrouw ter wereld in de Seven summits te bedwingen. De 'zeven toppen' zijn de hoogste bergen van elk continent. Het gaat om:

  • Mount Everest, Azië (8848 m)
  • Aconcagua, Zuid-Amerika (6962 m)
  • Mount McKinley, Noord-Amerika (6194 m)
  • Kilimanjaro, Afrika (5892 m)
  • Elbroes, Europa (5642 m)
  • Vinsonberg, Antarctica (4892 m)
  • Puncak Jaya, Oceanië (4884 m)

Ondanks dat haar naam twee maal als 'eerste vrouw ooit' in de geschiedenisboeken zal verschijnen, is Tabei zelf minder bezig met het vestigen van records. Ze klimt omdat ze houdt van de bergen en van de uitdaging en ervaringen die het klimmen zelf met zich meebrengt. Ze houdt zich dan ook het liefst op de achtergrond wat media-aandacht betreft, voor wat zij ziet als 'persoonlijke verwezenlijkingen'. Interviews met haar daterende van na de heisa rond haar Mount Everest beklimming zijn bijvoorbeeld erg zeldzaam.

 Erkenning

Voor haar vele prestaties kreeg Tabei ruime erkenning, zowel in eigen land als daarbuiten. Zo mocht ze (tot nu toe) onder meer volgende onderscheidingen in ontvangst nemen:

  • Order of Gurkha-Dakshina-Bahu: de hoogste eer die iemand in Nepal te buurt kan vallen (1975)
  • Fukushima Prefecture's Medal of Honor (1988)
  • Avon Sports Award (1988)
  • Distinguished service Medal on Sports - uitgereikt door het Japanese ministerie van Onderwijs, cultuur, sport, wetenschappen en technologie (1992)
  • Prime Minister's Award - Japan (1995)
  • 71st signer of the Fliers' & Explorer's Globe (American Geographical Society) - als enige Japanese (2004)
  • Environment Minister's Award - Japan (2007)
  • UIAA award for international mountaineering (2007)
  • Mountain Hero Award - van The Mountain Insitutute (2008)

Blijven dromen

Ondanks haar vele verwezenlijkingen, blijft Tabei nieuwe doelen voor zichzelf stellen. Jarenlang beklom ze 7 tot 8 bergen per jaar. Later bouwde ze dit af naar 3 tot 4 pieken per jaar. Ze gaf ook openlijk aan van elk land op deze aardbol het hoogste punt te willen bereiken. Of dit haar nog zal lukken, wordt afwachten. In 2012 (laatste publieke telling) stond haar teller op 60 landen, wat ongeveer 1/3 van de 195 internationaal erkende landen is. Sinds ze echter de 70 gepasseerd is, heeft ze de tijd die ze aan klimmen besteed drastisch verlaagd. Ze verkiest nu vaak ook eerder de meest unieke plaatsen boven de hoogste punten.

tabei3Tabei zet zich 'op haar oudere dag' vooral in voor ecologische belangen. In 2000 behaalde ze een Masterdiploma in Comparative social culture (Kyushu University, Japan) met als onderzoeksthema 'Het afvalprobleem in het Himalaya-gebergte'. Momenteel is ze directeur van The Himalayan Adventure Trust of Japan, een organisatie die zich inzet voor het behoud van berglandschappen.

Daarnaast is Tabei ook raadslid van de Japanese Alpine Club, lid van de Central Environment Council van het Japanse ministerie van Milieu, bestuurslid van de Showa Women's University en directeur van de Japanse Trekking Association.

Tabei trouwde in 1966 met de Japanse klimmer Masanobu Tabei. Samen hebben ze twee kinderen.

bron foto: Japan Times

Overlijden (2016)

Junko Tabei overleed op 20 oktober 2016 in een ziekenhuis nabij Tokio aan kanker, na een lange strijd te hebben gevoerd tegen de ziekte. Zelfs nadat kanker bij haar werd geconstateerd, bleef ze leven voor het klimmen.

Junko Tabei werd 77.

Berichtgeving

Publicaties Junko Tabei

Tabei heeft naast haar vele klimprestaties ook een aantal publiaties over het leven als een klimmende vrouw op haar naam staan. De meeste zijn helaas enkel in het Japans te verkijgen. Voor de liefhebbers lijsten we er hier alvast een aantal op:

  •  Itsudemo Yama wo (Always having mountains at heart) / J. Tabei, 2008.
  • Yamakarano Okurimono (Gift from the mountain) / J. Tabei, 2007.
  • Takai Tokoroga Suki (My affection for the highest peaks) / J. Tabei, 2007.
  • Yama-o-Tanoshimu (Enjoying mountains / J. Tabei, 2002.
  • Hajimete no Yama-aruki (Mountaineering for beginners) / J. Tabei, 2002.
  • Everest Mama-san (Mom, Everest) / J. Tabei, 2000.
  • Apron hazushite Yume no yama (Taking my apron of to go to the mountains) / J. Tabei, 1996.

Bronnen

Literatuur

HannonatkinstimeMcLoone

  • Women Explorers (Women Who Dare) / Sharon M. Hannon, 2007.
  • How High Can We Climb?: The Story of Women Explorers / Jeannine Atkins & Dusan Petricic, 2005.
  • Ahead of their time: a biographical dictionary of risk-taking women / Duncan Joyce, 2002. (RoSa exemplaarnumer: V3/0337)
  • Women Explorers of the Mountains: Nina Mazuchelli, Fanny Bullock Workman, Mary Vaux Walcott, Gertrude Benham, Junko Tabei / Margo McLoone, 1999. 

Online

Meer leestips uit de RoSa-Bibliotheek

Meer literatuur over vrouwelijke bergbeklimmers & avonturiers vind je ook terug in de RoSa-collectie. Zie onder meer:

  • Whomen who Dare: North America's Most Inspiring Women Climbers / Chris Noble, 2013 (RoSa ex.nr.: W2/0056)
  • Shackles of Convention. Women Mountaineers before 1914 / Malcolm Craig, 2013 (RoSa ex.nr.: FII m/0765)
  • The illustrated Virago Book of women travellers / Mary Morris, Larry O'Connor, 2007 (RoSa ex.nr.: N/0063 - zie ook N/0055)
  • Femmes et alpinisme: un genre de compromis 1874-1919 / Cécile Ottogalli-Mazzacavallo, 2006 (RoSa ex.nr.: DIII5a/0032)
  • Eenzame Hoogte. Klimmen na borstkanker / Katelijne Van Heukelom, 2005. (RoSa ex.nr.: N/0054)
  • A woman's world: true stories of world travel - 4e druk / Marybeth Bond, 2003 (RoSa ex.nr.: N/0038)
  • Ahead of their time: a biographical dictionary of risk-taking women / Duncan Joyce, 2002. (RoSa ex.nr: V3/0337)
  • A woman's passion for travel: more true stories from 'A woman's world' / Marybeth Bond & Pamela Michael, 1999 (RoSa ex.nr.: N/0027)
  • Hoog spel. De eerste Nederlandse vrouw op de top van de Everest / Katja Staartjes, 1999 (RoSa ex.nr: N/0022)