Jeugd
Een eigen modehuis

Uitbreiding en diversificatie
Hard en onpopulair
Prestaties
Meer lezen

Jeugd

Coco Chanel

Gabriëlle Chanel wordt geboren op 19 augustus 1883 in Saumur (Frankrijk). Haar vader, Albert Chanel, is een bontverkoper uit de Cévennes en haar moeder, Jeanne Devolle, een arm boerenmeisje uit de Auvergne. Haar ouders trouwen pas na de geboorte van hun twee dochters Julia en Gabrielle in 1884. Later zal Chanel altijd mysterieus doen over haar ouders en haar geboorte.

Een week na de dood van haar moeder in 1895 wordt Gabriëlle door haar vader ondergebracht in een weeshuis. Haar jeugd is getekend door de strenge regels en eenzaamheid. Op achttien jaar moet ze het weeshuis verlaten en wordt ze geplaatst in een kapittelschool in Moulins, als onbemiddelde leerling. Ze blijft er twee jaar tot ze werk vindt in een kledingwinkel. Gabriëlle droomt van ontsnappen uit haar kleinburgerlijke bestaan en wil een ander beroep. Ze probeert een carrière uit te bouwen in het theater, met zingen en dansen, samen met haar tante Adrienne die even oud is als zij. Gabriëlle verandert haar naam nu in 'Coco', naar het refrein van één van haar liedjes.

Na Moulins proberen beide jonge vrouwen hun geluk in Vichy, maar bij gebrek aan 'stem' blijft het succes uit. Gabriëlle keert alleen terug naar Moulins, waar ze deel uitmaakt van de demi-monde. Op foto's uit die tijd kan men zien dat ze dan al haar eigen kledingstijl heeft.

Op vijfentwintigjarige leeftijd leert ze Etienne Balsan kennen, een rijke paardenfokker. Ze worden minnaars en vestigen zich in Parijs. Er volgt een periode waarin Chanel geniet van alles wat rijkdom haar kan bieden. Ze leert uitstekend paardrijden. Met Balsan bezoekt ze de modieuze plaatsen zoals Deauville, Pau en Cannes.

naar overzicht

Een eigen modehuis

Coco ChanelMaar stilaan begint ze zich te vervelen. Na jaren gratis hoeden te hebben ontworpen voor haar kennissen, wil ze haar eigen carrière als modiste en een eigen modezaak. Balsan stelt het gelijkvloers van zijn huis ter beschikking op de boulevard Malesherbes in Parijs. Haar hoedjes worden een succes. Eind 1910 verhuist ze met een nieuwe liefde, de Brit Arthur 'Boy' Capel, naar de rue Cambon. Meteen heeft ze een nieuw adres voor haar bedrijf 'Chanel Modes'.

Eind 1913 opent ze, met de financiële inbreng van Capel, haar eerste boetiek in Deauville. Behalve hoeden verkoopt ze nu ook de strakke kledinglijn die ze zelf al jaren draagt. Chanel laat zich als ondernemer door geen enkele omstandigheid tegenhouden. Het uitbreken van de oorlog zorgt zelfs voor een hype van haar gemakkelijk zittende kleding. Tijdens de oorlog begint ze ook gebruik te maken van jersey, een nieuwe stof. Samen met Capel investeert ze in een nieuwe boetiek in Biarritz, in een villa tegenover het casino.

In 1916 is ze terug in Parijs, waar haar atelier op dat moment ongeveer driehonderd mensen tewerk stelt. De oorlog is een tijd van meer vrijheid voor de vrouwen : de kleding laat meer beweging toe, rokken worden korter, haren worden kortgeknipt en vrouwen kunnen zelfs alleen iets gaan drinken in het Ritz hotel vlak tegenover de boetiek van Chanel. Ze maakt voldoende winst om Capel uit te kopen. In december 1919 sterft Capel bij een auto-ongeval. Chanel rouwt om hem. Gelukkig zijn er haar vrienden, de schilder José-Maria Sert en zijn vrouw Misia, die haar opvangen en weer levenslust bijbrengen. Zij wordt nu omringd door artiesten zoals Cocteau, Picasso, Diaghilev en anderen.

naar overzicht

Uitbreiding en diversificatie 

Een belangrijk evenement in de carrière van Chanel is de lancering van haar parfum Chanel No5 in 1920. Het bevat niet minder dan 128 elementen en Chanel kiest het uit vijf verschillende formules. Die zijn samengesteld in Grasse door Ernest Beaux, wiens vader nog aan het hof van de tsaar had gewerkt. Ze tekent een contract met de familie Wertheimer voor de lancering van het parfum. Tot aan haar dood zal ze er spijt van hebben dat ze de naam Chanel uit handen gegeven heeft, waardoor anderen zich ermee hebben kunnen verrijken.

In 1923 wordt Cocteau's toneelstuk Antigone opgevoerd in kostuums van Chanel en decors van Picasso. De opvoering is geen succes, behalve wat de kostuums betreft. Chanel zal nog meer kostuums vervaardigen voor voorstellingen, zoals o.a. Le Train bleu van Diaghilev. Het is ook in de jaren twintig dat Chanel de garçonne-look uitvindt en het beroemde zwarte jurkje ontwerpt.

Op verzoek van Sam Goldwyn, die zijn filmsterren verplicht Chanel kleding te dragen, gaat ze in 1931 naar de Verenigde Staten. De kritieken in de media zijn enthousiast, maar Chanel keert terug naar Parijs, niet van plan zich nog langer te onderwerpen aan de grillen van deze sterren.

Chanel heeft altijd gezworen bij namaakjuwelen. Toch houdt ze in 1932 in haar huis op de Faubourg St Honoré een tentoonstelling van echte juwelen die zij getekend heeft. Het zijn bijzondere ontwerpen die uit elkaar gehaald kunnen worden en omgevormd tot iets anders : b.v een armband die een collier wordt na toevoeging van een sierspeld. In die periode staat een huwelijk in de steigers met de tekenaar/designer Paul Iribe, tevens directeur van Le Témoin, een politiek gekleurd magazine. In de jaren voor de oorlog stelde het blad Frankrijk voor als het slachtoffer van de grote politiekers van die tijd, Mussolini, Hitler, Chamberlain en Roosevelt. Maar Paul Iribe sterft in 1935 op het tennisveld van La Pausa. Vanaf datzelfde jaar 1935 krijgt Chanel af te rekenen met een concurrent in de haute couture, Elsa Schiaparelli. Hun creaties worden geregeld met elkaar vergeleken en allebei hebben ze hun fans in het milieu van de rijke bourgeoisie en de kunstenaars.

naar overzicht

Hard en onpopulair

In 1936 gaat het personeel van Chanel in staking en stuurt een afgevaardigde naar het Ritz hotel waar Coco nu woont. Zij is verontwaardigd en weigert toegevingen te doen, ze ontslaat zelfs 300 werkneemsters. Ten slotte wijzen haar raadgevers haar erop dat er zonder toegevingen geen herfstcollectie zal zijn … Hetzelfde jaar wordt in Frankrijk voor het eerst betaalde vakantie gegeven aan de werknemers.

Tijdens de tweede wereldoorlog, wanneer de Duitsers Parijs bezetten, sluit Chanel haar Salon en stuurt haar mannequins naar huis, een actie die algemeen wordt afgekeurd. Alleen haar parfum wordt nog verkocht. Tijdens de bezetting heeft ze een relatie met een Duitse officier, wat haar na de oorlog felle kritiek oplevert. In september 1944 wordt ze zelfs even aangehouden, maar na enkele uren weer vrijgelaten. Ze is woedend en vertrekt naar Zwitserland om daar te gaan wonen.

Na de oorlog wordt Christian Dior de grote couturier in Parijs met wat de New Look wordt genoemd. In 1953 besluit Chanel terug te keren naar Parijs en haar modehuis weer te openen, ze is dan zeventig jaar. Haar eerste modeshow is een catastrofe en het kost haar ongeveer een jaar om haar eerste plaats in de Franse haute couture terug te winnen. De zo bekritiseerde kleding van die eerste modeshow verkoopt wel ongelofelijk goed, onder andere in New York. Weer is ze erin geslaagd de mode een totaal nieuw beeld te geven. Ze werpt zich met vernieuwde ijver op haar beroep. Ze werkt onverdroten, zonder enig medelijden met de honderden mensen die ze in dienst heeft, als een echte controlefreak die de perfectie nastreeft. Zelfs een lichte beroerte in 1968 houdt haar niet tegen. Coco sterft op 10 januari 1971, bijna achtentachtig jaar oud.

naar overzicht

Prestatie's

Coco Chanel was een onafhankelijke en vrije vrouw die bijna een halve eeuw heeft geregeerd in de modewereld. Behalve haute couture kleding heeft ze kostuums gemaakt voor toneel en film, juwelen ontworpen, accessoires gecreëerd en haar parfum wordt nog steeds verkocht. Ze was wereldwijd bekend. In 1969 werd er een musical gemaakt over haar leven, gespeeld op Broadway, met Katherine Hepburn in de hoofdrol.

Meer lezen  

RoSa-bibliotheek, trefwoorden: Chanel Coco, modeontwerpers

  • The world of Coco Chanel: friends, fashion, fame / Edmonde Charles-Roux, 2005 - RoSa ex.nr.: T/0846