Margaret SangerHet gebruik van de anticonceptiepil is vandaag een doodnormale zaak. Dat is het nog maar sinds een paar decennia.In de Verenigde Staten kwam de pil in 1960 op de markt. Bij ons kon je de pil vanaf 1961 verkrijgen, maar het zou nog duren tot 1973 wanneer de wettelijke beperkingen rond anticonceptiva werden opgeschort.  De Amerikaanse Margaret Higgins Sanger (1879-1966) heeft haar hele leven geijverd voor een betrouwbare anticonceptie.

Leven en werk

Als zesde van elf kinderen wist Sanger wat het betekent om in een groot gezin op te groeien. Haar moeder was 18 keer zwanger, zeven zwangerschappen eindigden in een miskraam, en ze stierf op 43-jarige leeftijd.

{mosimage}Als verpleegkundige in de Lower East Side van New York City ziet Margaret met eigen ogen wat de opeenvolgende zwangerschappen voor de arme arbeidersvrouwen betekenen. Velen van hen proberen om hun zwangerschap zelf af te breken, met alle gevolgen van dien. Ze beseft dat het hoge kinderaantal de vrouwen uitput en de gezinnen in een cirkel van armoede houdt.

Margaret is geschokt en besluit actie te ondernemen. In 1912 schrijft ze in het socialistische tijdschrift The Call een rubriek onder de titel ‘What every girl should know’. Ze schrijft over menstruatie, zwangerschap en de voordelen van geboortebeperking. Zij riskeert een celstraf op grond van de Comstock Act van 1875, die het schrijven over geboortebeperking betitelt als obsceen.

Aangemoedigd door de grote weerklank die haar column heeft, brengt ze in 1914 een eigen tijdschrift uit, ‘The Woman Rebel’. Eén groot thema hierin is geboortebeperking, een term die Margaret gelanceerd heeft. Na vijf maanden wordt ze hiervoor aangeklaagd. Ze krijgt zes weken de tijd om zich voor te bereiden op haar proces. Van die tijd maakt ze gebruik om nog vlug een brochure te schrijven onder de titel ‘Family Limitation’. Hierin legt ze omstandig de voor- en nadelen van verschillende anticonceptiemethoden uit. Ze riskeert een jarenlange gevangenisstraf en vlucht in augustus 1914 naar Liverpool.

proces Margaret SangerVan op de boot richting Engeland geeft ze via een telegram het startschot voor de publicatie van haar illegale brochure, in een oplage van 100 000 exemplaren. Gedurende haar verblijf in Europa bezoekt ze Nederland, waar ze kennismaakt met een aantal klinieken die vrouwen helpen met anticonceptie.

In oktober 1915 besluit ze om terug te keren naar de VS en haar proces af te wachten. De sfeer is intussen veranderd. Margaret Sanger en haar strijd voor anticonceptiemiddelen kunnen rekenen op veel sympathie van het publiek. In een open brief naar president Wilson wordt tegen haar vervolging geprotesteerd. Het eindigt ermee dat het proces tegen haar wordt stopgezet. Samen met haar zus Ethel opent ze in 1916 de eerste Amerikaanse anticonceptiekliniek in Brooklyn, New York. Aan het einde van de openingsdag hebben zich al 140 vrouwen gemeld. De kliniek is geen lang leven beschoren. Na amper negen dagen moeten ze sluiten en Margaret en haar zus worden tot 30 dagen gevangenisstraf veroordeeld.

Een jaar later ontmoet ze op een lezingentournee Katherine McCormick. Zij is vice-presidente van de ‘National American Suffrage Association’. De volgende decennia zetten zij samen hun schouders onder de strijd voor voorbehoedsmiddelen. Het is mede dank zij het fortuin van Mc Cormick dat de ontwikkeling van de pil mogelijk wordt gemaakt. In 1951 ontmoeten de zeventigers Margaret en Katherine de wetenschapper Gregory Pincus. Hij doet onderzoek naar het ovulatieremmend hormoon progesteron bij konijnen en ratten. Katherine McCormick financiert zijn onderzoek naar de mogelijke toepassing van het hormoon bij vrouwen.

Negen jaar en twee miljoen dollar later komt Pincus met resultaat. Op 23 juni 1960 komt de eerste anticonceptiepil op de markt onder de naam Enovid. Margaret Sanger heeft haar droom dan toch nog kunnen verwezenlijken. Ze sterft in 1966 op 87-jarige leeftijd.

Meer lezen

Op de RoSa-site

Aanrader uit de RoSa-bibliotheek

  • Women of valor : Margaret Sanger and the birth control movement in America / Ellen Chesler, 2007 - RoSa ex.nr.: T/1076